Mycotherapie wordt vaak gedefinieerd als het gebruik van paddenstoelen of extracten uit paddenstoelen om in te zetten bij het voorkomen of genezen van bepaalde aandoeningen en ziekten. Bepaalde stoffen uit bepaalde paddenstoelen kennen een geneeskrachtige werking, dit is aangetoond in divers klinisch onderzoek. In China, Japan en Korea is mycotherapie al vele duizenden jaren een onderdeel van de traditionele geneeskunde. Recent heeft de medische wetenschap de paddenstoelen omarmd als bron van mogelijk nieuwe stoffen die verwerkt kunnen worden in geneesmiddelen.
Mycotherapie als (complementair) middel bij de behandeling van diverse ziekten en aandoeningen heeft voorzichtig haar plaats in de medische wereld veroverd en gaat zeker een belangrijke rol spelen in de nabije toekomst.
Een lange geschiedenis
Een van de eerste geschreven werken in de westerse geschiedschrijving waarin paddenstoelen als medicijn voorkomen is in een verhaal van de Romeinse geschiedschrijver Plinius de Oudere (23-79 AD). In zijn verhaal beschrijft hij het gebruik van de Fomitopsis officinalis als diureticum en toepassingen bij ademnood, koorts, epilepsie en tuberculose.
In de Middeleeuwen was het gebruik van paddenstoelen als medicinaal middel wijdverbreid. Bekende veelgebruikte paddenstoelen waren het Judasoor (Auricularia auricula-judae), de reuzenbovist (Langermannia gigantea) en de echte tondelzwam (Fomes fomentarius). In de tijd van de Renaissance zijn er andere voorbeelden te vinden zoals de Inonotus obliquus, in de volksmond chaga genoemd, die in de 16e eeuw al werd gebruikt in Rusland en Noord-Europa tegen tumoren (Zheng et al., 2010).
In het begin van de 20e eeuw zijn er met familieleden van de paddenstoel, de zogenaamde fungi of schimmels, experimenten gedaan en daaruit zijn een aantal geneesmiddelen ontstaan die heden ten dage nog worden gebruikt. Een bekend voorbeeld is het antibioticum penicilline dat wordt gewonnen uit de schimmel Penicillium.
Werkzame stoffen
In de opleiding zijn de belangrijkste stoffen van de diverse paddenstoelen uitvoerig behandeld.
Polysachariden
De belangrijkste geneeskracht van de paddenstoelen komt door het hoge gehalte aan actieve polysachariden. De sterk vertakte 1,3 en 1,6 β-D-glucanen hebben afweerstimulerende eigenschappen. Doordat zij de oppervlaktestructuren van virussen en bacteriën kunnen imiteren, zorgen zij bijvoorbeeld bij een infectie voor een cellulaire en humorale reactie van het immuunsysteem. Hiermee kan een chronisch ontstekingsproces worden doorbroken.
Triterpenen
Triterpenen beschermen tegen besmetting met micro-organismen en hebben een antivirale en antibacteriële werking. Deze triterpenen zijn ook een voorstof van bepaalde steroïdhormonen en werken doelgericht tegen tumoren.
Polyfenolen
Paddenstoelen bevatten een groot aantal polyfenolen. Dat zijn secundaire plantenstoffen met een positieve invloed op het immuunsysteem: ze remmen het verouderingsproces, zijn radicalenvangers, voorkomen oxidatie van vetten en werken antimicrobieel.
Enzymen
De hoge concentratie van enzymen van paddenstoelen wordt benut als antioxidant en heeft een ontgiftende en antitumorale werking.
Eén en ander vindt plaats in interactie met verschillende pathogeen-geassocieerde structuren van medicinale schimmels. De glucanen horen net als de cytokinen interferon en interleukine tot de groep van Biological Response Modifiers (BRM): ze kunnen het kwaadaardige verloop van een ziekte positief beïnvloeden. Een ander effect van deze vorm van glucanen is de remming van de prostaglandineproductie en de uitstoot van histamine. Ook remmen ze de neoangiogenese (tumorgroei).
Waarbij worden medicinale paddenstoelen ingezet?
Mycotherapie, oftewel het werken met medicinale paddenstoelen om ziekten te behandelen, klachten te verhelpen of preventie te bedrijven, wordt ingezet bij een breed scala van aandoeningen, zoals:
Benieuwd wat mycotherapie voor u kan betekenen?
Afspraak maken